Vào mỗi đêm giao thừa, tại thị trấn Oji phía bắc Tokyo, những con phố cổ Oji luôn có đoàn người mặc kimono, trang điểm giống như những con cáo, vác theo những chiếc mặt nạ cáo khổng lồ, diễu hành hướng về đền Oji Inari Jinja. Đây là lễ hội diễu hành cáo Oji, hay Oji Kitsune no Gyoretsu (王子狐の行列), một trong những nét văn hóa truyền thống gắn liền với truyền thuyết về con cáo (Kitsune), loài vật linh thiêng trong văn hóa dân gian Nhật Bản. Tham dự lễ hội Oji cũng là cách đón năm mới thú vị của những người yêu thích các câu chuyện thần thoại.
Thần thoại về Kitsune no Gyoretsu
Tương truyền, vùng đất Oji có một ngôi đền Thần đạo tên là Shozoku Inari (装束稲荷), nơi từng có cây thiêng Enoki của loài cáo. Vùng đất này xưa kia có nhiều cánh đồng và bụi rậm, là lãnh địa lý tưởng cho các linh hồn cáo từ khắp đồng bằng Kanto. Chúng sẽ tụ tập dưới cây thiêng và chúng trở lên cao lớn lạ thường vào đêm giao thừa. Trong bóng tối mùa đông, lũ cáo khoác lên mình những bộ trang phục cầu kỳ, cải trang thành người. Khi tiếng chuông báo hiệu thời khắc giao thừa đến, đoàn cáo giả dạng người cầm theo đèn lồng, di chuyển từ cây Enoki đến đền Oji Inari Jinja (王子稲荷神社).
Câu chuyện dân gian này là nguồn cảm hứng cho họa sỹ Hiroshige Utagawa, một trong những danh họa bậc thầy của dòng tranh khắc gỗ Ukiyo-e. Ông vẽ bức tranh về cảnh loài cáo tụ họp dưới cây Enoki vào năm 1857. Bức tranh miêu tả ngọn lửa lập lòe chiếu sáng lũ cáo khi chúng chuẩn bị cho cuộc hành hương đêm giao thừa, lột tả sự huyền bí và diệu kỳ.
Từ năm 1993, cộng đồng dân cư tại Oji bắt đầu khởi xướng lễ hội Oji Kitsune no Gyoretsu nhằm tái hiện lại khung cảnh đám rước bí ẩn của loài cáo.
Trong Thần đạo, tôn giáo bản địa của Nhật Bản, thần Inari (稲荷) mang hình dáng của loài cáo, là vị thần có vai trò quan trọng bậc nhất. Người Nhật tôn sùng vị thần này, vì thế khắp Nhật Bản có hàng chục nghìn ngôi đền thờ Thần Inari, chiếm tới 1/3 số đền thờ Thần đạo. Do vậy, loài cáo gắn liền với thần Inari được người Nhật đặc biệt tôn trọng. Đây cũng là lý do khiến lễ hội Oji Kitsune no Gyoretsu luôn đông kín người tham dự.
Nghi lễ nhuốm màu thần thoại
Cuộc diễu hành thường bắt đầu lúc 0h00 trong khoảnh khắc giao thừa và kết thúc lúc 1:30 ngày 1/1. Trong đó 108 người tham gia mặc Kimono, đeo mặt nạ cáo, trang điểm mặt như loài, khiêng những mặt nạ cáo khổng lồ và mang theo đèn lồng màu vàng tượng trưng cho lửa cáo.
Đoàn rước xuất phát từ Shozoku Inari Jinja, ngôi đền nhỏ được cho là đánh dấu chính xác nơi mà những con cáo từng biến thành người, rồi tiến về Oji Inari Jinja. Trên con đường hành hương này, các cửa hàng bày bán rất nhiều mặt nạ cáo để người dân tham gia chung vào sự kiện. Ngôi đền sẽ phân phát Goshuin đặc biệt mừng năm mới, mang lại may mắn và bình an.
Thông thường các con phố xung quanh đền Shozoku Inari-jinja bắt đầu đông đúc từ trước 11 giờ đêm giao thừa. Tới nửa đêm thì hầu như chật kín. Nên bạn cần tới sớm để tìm chỗ đứng lý tưởng. Ngoài ra, từ buổi chiều 31/12 cũng có nhiều sự kiện bên lề. Lịch trình cụ thể như sau:
- 13h00-15h00 ngày 31/12: Cuộc thi tem cáo Kitsune dành cho trẻ em trong trang phục hóa trang (cần đăng ký trước).
- 23h00 31/12: Lễ cúng cơm tại đền Shozoku Inari Jinja, đánh dấu sự bắt đầu các nghi lễ đêm giao thừa.
- 23h30 31/12: Người tham gia bắt đầu xếp hàng để tham gia lễ rước
- 00h00 1/1: Đúng nửa đêm, đoàn diễu hành lễ hội cáo khởi hành từ trước đền Shozoku Inari Jinja.
- 01h30 1/1: Đoàn rước đến đền Oji Inari Jinja. Biểu diễn điệu múa Kagura (神楽), một nghi lễ trong Thần đạo để tôn vinh các vị thần và chào đón năm mới.
Ngay khi điệu múa kết thúc, đây cũng là khoảnh khắc sáng sớm ngày đầu tiên của năm mới. Vì thế, với những du khách tham gia lễ hội Oji Kitsune no Gyoretsu, họ đã hoàn thành được chuyến viếng thăm đền Thần đạo đầu tiên trong năm, được gọi là Hatsumoude (初詣), một trong những phong tục đón năm mới quan trọng tại Nhật Bản.
Ngoài việc tham gia vào đoàn rước, du khách có thể thử các món ăn đến từ nhiều gian hàng khác nhau tại lễ hội. Giữa tiết trời mùa đông lạnh giá, nhiều người thích uống rượu sake nóng hoặc Amazake – loại sake ngọt không cồn, để tận hưởng sự ấm áp và náo nhiệt của lễ hội.
Cách di chuyển
Du khách đến ga Oji (tuyến Tokyo Metro Namboku) rồi đi bộ 7 phút, hoặc ga Oji (tuyến JR Keihin-Tohoku) rồi đi bộ 6 phút. Cần lưu ý ga Oji trở nên cực kỳ đông đúc sau lễ hội. Tuyến Namboku sẽ ngừng hoạt động cả đêm. Taxi cũng hoạt động hạn chế. Dòng người xếp hàng chờ tàu JR Keihin-Tohoku thường kéo dài ra khỏi ga. Do đó bạn cần tính toán kỹ phương án di chuyển. Nhiều người chờ những chuyến tàu đầu tiên của năm mới, nhưng cũng không ít người chọn ghé vào một quán cà phê chờ đến khi đoàn người bớt đông đúc.
Cùng đón năm mới tại lễ hội cáo Oji Kitsune no Gyoretsu nhé!
